İçeriğe geç

Rehber

Otomotiv sözlüğü

Araç sayfalarında geçen teknik terimlerin sade Türkçe açıklamaları.

57 terim

A

ABS Kilitlenme önleyici fren sistemi

Sert frende tekerleklerin kilitlenmesini önler. Böylece fren yaparken direksiyon hakimiyeti korunur.

AC şarj

Evdeki prizden, duvar tipi şarj cihazından (wallbox) ya da AC istasyondan yapılan şarj. Hızı genellikle aracın içindeki şarj cihazının gücüyle (kW) sınırlıdır; Avrupa ve Türkiye'de Type 2 soket kullanılır.

İlgili: DC hızlı şarj

Adaptif hız sabitleyici ACC

Belirlenen hızı korurken radar veya kamerayla öndeki aracı izler ve takip mesafesini korumak için aracı yavaşlatıp hızlandırır.

ADAS Gelişmiş sürüş destek sistemleri

Şerit takip, kör nokta uyarısı, otomatik acil fren ve adaptif hız sabitleyici gibi sürücüye yardım eden sistemlerin genel adı. Sürücünün dikkatinin yerini tutmaz.

AdBlue

Dizel araçlarda azot oksit (NOx) salımını azaltan SCR sisteminde kullanılan üre ve su çözeltisi. Ayrı bir depoya konur; bittiğinde araç genellikle yeniden çalıştırmaya izin vermez.

İlgili: Euro 6

Ağır hasar kaydı

Sigorta şirketinin onarımını ekonomik bulmadığı ya da güvenli sayılmayacak kadar hasar görmüş aracın kayıtlara ağır hasarlı (halk arasında pert) olarak işlenmesi. İkinci el alımda mutlaka sorgulanmalıdır.

Vergi ve yasal kurallar değişebilir; güncel mevzuatı kontrol edin.

İlgili: Tramer

Arkadan itiş RWD

Motor gücünün yalnızca arka tekerleklere aktarıldığı çekiş düzeni. Genellikle dengeli ağırlık dağılımı sağlar; kaygan zeminde önden çekişe göre daha dikkatli kullanım ister.

İlgili: Önden çekiş, Dört çeker

B

Batarya kapasitesi

Elektrikli aracın bataryasında depolanabilen enerji (kWh). Brüt kapasite toplam değerdir; kullanılabilir (net) kapasite, bataryayı korumak için ayrılan pay düşüldükten sonra kullanılabilen kısımdır.

İlgili: SoH, WLTP

BEV Tam elektrikli araç

Yalnızca batarya ve elektrik motoruyla çalışan, içten yanmalı motoru olmayan araç. Şarj prizden veya şarj istasyonundan yapılır.

İlgili: PHEV, Hibrit

Beygir gücü ve kW

Motor gücünün iki birimi. 1 kW yaklaşık 1,36 PS (metrik beygir) eder; örneğin 110 kW yaklaşık 150 PS'dir.

İlgili: Tork

C

Common rail

Dizel motorlarda yakıtın yüksek basınçta ortak bir hatta tutulup enjektörlerle silindirlere püskürtüldüğü enjeksiyon sistemi. Günümüz dizel motorlarının çoğunda kullanılır.

İlgili: Enjektör, Dizel motor adları

CVT Kademesiz şanzıman

Sabit vitesler yerine kayış veya zincirle bağlı konik kasnaklar sayesinde dişli oranını sürekli değiştiren otomatik şanzıman. Toyota hibritlerindeki e-CVT ise planet dişli kullanan farklı bir yapıdır.

İlgili: DSG, Tork konvertörlü otomatik

Ç

Çift kavramalı şanzıman DCT

Tek ve çift vitesler için iki ayrı kavrama kullanan otomatik şanzıman; vites geçişleri hızlıdır. Kavramalar yağ içinde (ıslak) ya da yağsız (kuru) çalışabilir; kuru kavramalı türler yoğun dur-kalk trafikte genellikle daha çok zorlanır.

İlgili: DSG

Çift kütleli volan ÇKV

Motor ile kavrama arasında titreşimleri sönümleyen iki parçalı volan. Özellikle dizel ve manuel şanzımanlı araçlarda yaygındır; aşınınca rölantide titreşim ve takırtı yapabilir, değişimi masraflıdır.

D

DC hızlı şarj

Şarj istasyonundaki cihazın bataryaya doğrudan yüksek güçte doğru akım verdiği şarj. Avrupa ve Türkiye'de genellikle CCS soket kullanılır; hız bataryanın doluluk oranına ve sıcaklığına göre değişir, bu yüzden üreticiler süreyi çoğunlukla %10'dan %80'e kadar verir.

İlgili: AC şarj, Batarya kapasitesi

Değişen ve boyalı parça

İkinci el araçta fabrika çıkışından sonra değiştirilmiş ya da yeniden boyanmış kaporta parçaları. Tek başına kötü değildir, ama hasar geçmişine işaret edebilir; ekspertizle ve hasar kaydıyla birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili: Ekspertiz, Tramer

Dizel motor adları

Markaların dizel motorlarına verdiği ticari adlar. Örneğin Renault dCi, Peugeot ve Citroën HDi veya BlueHDi, Hyundai ve Kia CRDi, Fiat MultiJet, Volkswagen Grubu TDI gibi. Adın kendisi teknik bir sınıf değildir.

İlgili: TDI, Common rail

Dört çeker 4x4 / AWD

Motor gücünün dört tekerleğe de aktarılabildiği çekiş düzeni. Kalıcı (sürekli) ya da gerektiğinde devreye giren türleri vardır; arazi araçlarındaki 4x4 sistemlerde genellikle redüksiyon dişlisi de bulunur.

İlgili: Önden çekiş, Arkadan itiş

DPF Dizel partikül filtresi

Dizel egzozundaki is parçacıklarını tutan filtre. Biriken is, yüksek sıcaklıkta yakılarak temizlenir (rejenerasyon); araç çoğunlukla kısa şehir içi yolculuklarda kullanılıyorsa bu işlem tamamlanamayıp filtre tıkanabilir.

İlgili: EGR, GPF

DSG

Volkswagen Grubu'nun (Volkswagen, Audi, Skoda, Seat, Cupra) çift kavramalı otomatik şanzımanlarına verdiği ad. Yağ içinde çalışan (ıslak) ve kuru kavramalı türleri vardır.

İlgili: Çift kavramalı şanzıman

E

EGR Egzoz gazı geri dönüşümü

Egzoz gazının bir kısmını yeniden motora vererek yanma sıcaklığını ve azot oksit salımını düşüren sistem. Özellikle dizel motorlarda zamanla kurum birikip arızaya yol açabilir.

İlgili: DPF

Ekspertiz

İkinci el aracın kaporta, motor, şanzıman ve elektronik durumunun bağımsız bir firma tarafından incelenmesi. Alım kararından önce yaptırılması önerilir; raporun kapsamı firmadan firmaya değişir.

İlgili: Değişen ve boyalı parça, Tramer

Enjektör

Yakıtı yüksek basınçla silindire ya da emme kanalına püskürten parça. Arızasında çekiş kaybı, düzensiz rölanti ve duman görülebilir; özellikle dizel motorlarda değişimi pahalı olabilir.

İlgili: Common rail

ESP Elektronik denge programı

Aracın savrulmaya başladığını algılayınca tekerleklere ayrı ayrı fren uygulayıp gerekirse motor gücünü azaltarak aracı yolda tutan sistem. Markaya göre ESC, VSC veya DSC gibi adlarla da anılır.

İlgili: ABS

Euro NCAP

Yeni otomobillerin çarpışma güvenliğini ve güvenlik donanımını test edip yıldızla puanlayan bağımsız Avrupa programı. Test ölçütleri yıllar içinde sıkılaştığı için farklı yıllarda alınan yıldızlar birebir karşılaştırılamaz.

Euro 6

Avrupa Birliği'nin yeni araçlar için belirlediği egzoz emisyon sınırlarından biri (Euro 6 ve alt sürümleri). Sınırlar her yeni normda sıkılaşır.

İlgili: AdBlue, WLTP

G

GPF Benzin partikül filtresi (OPF)

Direkt enjeksiyonlu benzinli motorların egzozundaki parçacıkları tutan filtre. Dizeldeki DPF'ye benzer, ancak benzinli motorun daha sıcak egzozu sayesinde genellikle daha az sorun çıkarır.

İlgili: DPF

H

Hafif hibrit MHEV

Benzinli veya dizel motora küçük bir elektrik motoru ve genellikle 48 voltluk bir batarya ekleyen sistem. Kalkışta ve hızlanmada destek verir, yakıt tüketimini biraz azaltır; araç tek başına elektrikle genellikle yol alamaz.

İlgili: Hibrit, PHEV

Hibrit HEV / tam hibrit

İçten yanmalı motorla birlikte elektrik motoru ve küçük bir batarya kullanan araç. Batarya prizden değil, frenleme ve motorla şarj olur; düşük hızda kısa mesafeyi yalnızca elektrikle gidebilir.

İlgili: Hafif hibrit, PHEV, BEV

I

Isı pompası

Elektrikli araçlarda kabini, ortamdaki ısıyı kullanarak daha az enerjiyle ısıtan sistem. Soğuk havada menzil kaybını azaltır; birçok modelde opsiyoneldir.

İlgili: Batarya kapasitesi

ISOFIX

Çocuk koltuğunun emniyet kemeri yerine araç gövdesine bağlı metal bağlantı noktalarına takılmasını sağlayan standart. Doğru montajı kolaylaştırır; çoğu araçta arka yan koltuklarda bulunur.

K

Kasa kodu

Üreticinin bir modelin belirli nesline veya kasa tipine verdiği iç kod; örneğin Volkswagen Golf VIII için CD1. Yedek parça ararken ve nesilleri ayırt ederken işe yarar.

İlgili: Nesil, Makyaj

Katalitik konvertör

Egzozdaki zararlı gazları kimyasal tepkimeyle daha az zararlı gazlara dönüştüren parça. İçindeki değerli metaller nedeniyle pahalıdır.

Kuru triger kayışı

Motorun dışında, yağsız ortamda çalışan klasik triger kayışı. Üreticinin belirttiği kilometre veya yıl dolunca değiştirilmelidir; koparsa motor ağır hasar görebilir.

İlgili: Yağlı triger kayışı, Triger zinciri

L

LPG

Benzinli motorlarda yakıt olarak kullanılan sıvılaştırılmış petrol gazı. Fabrika çıkışlı ya da sonradan taktırılmış olabilir; sonradan takılan sistemlerin onaylı bir firmaca takılıp ruhsata işlenmesi gerekir.

Vergi ve yasal kurallar değişebilir; güncel mevzuatı kontrol edin.

M

Makyaj Facelift

Bir neslin üretimi sürerken yapılan ara güncelleme. Genellikle far, tampon, donanım ve motor seçenekleri değişir; ana gövde ve platform aynı kalır.

İlgili: Nesil, Kasa kodu

MTV Motorlu Taşıtlar Vergisi

Araç sahibinin her yıl, ocak ve temmuz aylarında iki taksitle ödediği vergi. Otomobillerde motor hacmine, araç yaşına ve 2018'den sonra ilk kez tescil edilenlerde taşıt değerine göre belirlenir; elektrikli otomobillerde motor hacmi yerine motor gücü esas alınır. Yapılan kilometreyle ilgisi yoktur.

Vergi ve yasal kurallar değişebilir; güncel mevzuatı kontrol edin.

İlgili: ÖTV

Muayene

Araçların belirli aralıklarla zorunlu teknik kontrolü; Türkiye'de TÜVTÜRK istasyonlarında yapılır. Hususi otomobillerde ilk muayene genellikle tescilden 3 yıl sonra, sonrakiler 2 yılda bir yapılır.

Vergi ve yasal kurallar değişebilir; güncel mevzuatı kontrol edin.

N

NEDC

WLTP'den önce kullanılan eski tüketim ve emisyon test döngüsü. Daha hafif koşullarda yapıldığı için genellikle WLTP'den daha iyimser tüketim ve menzil değerleri verirdi.

İlgili: WLTP

Nesil

Bir modelin baştan tasarlanmış sürümü; çoğunlukla yeni gövde, yeni platform ve yeni bir kasa koduyla gelir. Bir nesil genellikle beş ile on yıl arasında üretilir.

İlgili: Makyaj, Kasa kodu

Ö

Önden çekiş FWD

Motor gücünün yalnızca ön tekerleklere aktarıldığı, günümüz binek otomobillerinde en yaygın çekiş düzeni. Kabinde daha fazla yer bırakır ve genellikle daha ekonomiktir.

İlgili: Arkadan itiş, Dört çeker

ÖTV Özel Tüketim Vergisi

Sıfır aracın ilk satışında ödenen vergi. Oranı motor hacmine (elektrikli araçlarda motor gücüne) ve vergisiz satış fiyatına göre değişir; bu yüzden aynı modelin farklı motorları çok farklı fiyatlara satılabilir.

Vergi ve yasal kurallar değişebilir; güncel mevzuatı kontrol edin.

İlgili: MTV

P

PHEV Plug-in hibrit

Prizden şarj edilebilen daha büyük bir bataryası olan hibrit araç. Kısa günlük yolculukları yalnızca elektrikle yapabilir, batarya bitince benzinli veya dizel motorla devam eder; tüketim avantajı düzenli şarja bağlıdır.

İlgili: Hibrit, Hafif hibrit, BEV

PureTech

Stellantis grubunun (Peugeot, Citroën, Opel, DS) küçük hacimli benzinli motor ailesi; en yaygını üç silindirli 1.2 litrelik motordur. Bazı sürümlerinde yağ içinde çalışan triger kayışının erken aşındığı bildirilmiştir.

İlgili: Yağlı triger kayışı

R

Rejeneratif frenleme

Elektrikli ve hibrit araçlarda yavaşlarken elektrik motorunun jeneratör gibi çalışıp bataryayı şarj etmesi. Fren balatalarının daha geç aşınmasına da yardımcı olur.

İlgili: BEV, Hibrit

S

SoH Batarya sağlık durumu

Bataryanın yeni haline göre koruduğu kapasitenin yüzdesi. İkinci el elektrikli araç alırken önemli bir ölçüttür; yetkili serviste veya uygun test cihazıyla ölçülebilir.

İlgili: Batarya kapasitesi

Start-stop

Araç durduğunda motoru otomatik olarak kapatıp kalkışta yeniden çalıştıran sistem. Şehir içinde yakıt tüketimini biraz azaltır; genellikle güçlendirilmiş bir akü gerektirir.

T

TCe

Renault'nun (ve Dacia'nın) turbo beslemeli benzinli motorlarına verdiği ad; örneğin 1.0 TCe ve 1.3 TCe.

İlgili: Turbo

TDI

Volkswagen Grubu'nun turbo beslemeli, direkt enjeksiyonlu dizel motorlarının adı.

İlgili: Dizel motor adları, DPF, AdBlue

Tork

Motorun döndürme kuvveti; Nm (newtonmetre) ile ölçülür. Yüksek tork, özellikle düşük devirlerde güçlü bir çekiş hissi verir.

İlgili: Beygir gücü ve kW

Tork konvertörlü otomatik

Motor ile şanzıman arasında kavrama yerine yağla çalışan bir tork konvertörü kullanan klasik otomatik şanzıman. Kalkışları yumuşaktır ve genellikle dayanıklı kabul edilir.

İlgili: Çift kavramalı şanzıman, CVT

Tramer

Sigorta şirketlerine bildirilen hasar ve tazminat kayıtlarının toplandığı sistem. İkinci el bir aracın geçmiş hasar kayıtları plaka veya şasi numarasıyla sorgulanabilir.

İlgili: Ağır hasar kaydı, Ekspertiz

Triger zinciri

Kayış yerine metal zincirle çalışan triger sistemi. Genellikle düzenli değişim gerektirmez, ancak bazı motorlarda zamanla uzayıp ses yapabilir ve onarım gerekebilir.

İlgili: Kuru triger kayışı, Yağlı triger kayışı

TSI

Volkswagen Grubu'nun turbo beslemeli, direkt enjeksiyonlu benzinli motorlarının adı; örneğin 1.0 TSI ve 1.5 TSI.

İlgili: Turbo, DSG

Turbo

Egzoz gazıyla dönen bir türbinin, motora daha fazla hava basan kompresörü çevirdiği sistem. Küçük hacimli bir motordan daha yüksek güç almayı sağlar.

İlgili: TSI, TCe

Y

Yağlı triger kayışı

Motor yağının içinde çalışan triger kayışı; yakıt tasarrufu ve sessizlik için bazı küçük motorlarda kullanılır. Yanlış yağ, uzayan bakım aralıkları veya kısa yolculuklarla erken aşınabilir; aşınan kayıştan kopan parçalar yağ pompasını tıkayabilir.

İlgili: Kuru triger kayışı, Triger zinciri, PureTech

Tanımlar genel bilgi amaçlıdır ve kısa tutulmuştur; ayrıntılar marka, model ve motora göre değişebilir. Vergi ve yasal konularda güncel mevzuatı kontrol edin.